Hoe het vroeger ging
Oma's tips
Witte was zonder wasmiddel, vlekken verwijderen met zout en melk, tanden poetsen met een saliëblad. De oude recepten voor dingen die nu vanzelfsprekend lijken, voordat ze vergeten worden.
01Voor de wasmachine
Witte was
De was was een familieritueel, de 'bugada': een paar keer per jaar, met as uit de haard, kokend water en de zon.
Loog van houtassen
Gezeefde as van hardhout werd in een doek gewikkeld bovenop de was in de tobbe. Er werd kokend water overheen gegoten, steeds opnieuw: het water dat erdoorheen druppelde, de loog, loste het vuil op en bleekte. Nooit as van harsachtig of geverfd hout. Dit was de was van de wasvrouwen van Lugo, die spoelden in het Canale dei Mulini.
Zon en gras
De nog natte was werd op het gras in de zon gelegd: het licht en het vocht van het gazon bleken vanzelf, zonder iets anders.
Marseillezeep
Werd droog op kragen en manchetten gewreven voor het wassen, en liet je inwerken.
Citroen
Een paar schijfjes citroen mee gekookt met vergeel linnen gaf het zijn wit terug.
Wasblauw
Een snufje blauw poeder in de laatste spoeling: wit lijkt witter.
Azijn
Een glas in de laatste spoeling maakt de was zachter en verwijdert de zeeprestjes.
02Meteen, voordat ze intrekken
Vlekken
Oma's regel: meteen ingrijpen en niet wrijven, maar deppen van buiten naar het midden.
Bloed
Meteen koud water en zout, nooit heet water, dat zet het vast in de stof.
Rode wijn
Zout erop zodra het gemorst is, om het op te nemen, dan een beetje melk of bruiswater.
Vet en olie
Talkpoeder, bloem of krijt op de vlek, een nacht laten zitten en dan wegborstelen.
Inkt
Geweekt in melk, of gedept met alcohol.
Roest
Citroensap en zout, dan het kledingstuk in de zon hangen.
Gras
Een beetje alcohol of azijn, dan de gewone was.
Kaarswas
Vloeipapier boven en onder, en een heet strijkijzer erover: de was gaat in het papier.
Zweet en kringen
Een pasta van zuiveringszout en water op de kringen voor het wassen.
03Zonder drogist
Tanden en persoonlijke verzorging
Wat er in huis en in de moestuin was, was ook genoeg voor jezelf.
Witte tanden
Een saliëblad over de tanden wrijven. Af en toe, niet elke dag want het krast, een beetje zuiveringszout met een snufje zout.
Frisse adem
Kauw op peterselie, een kruidnagel of wat venkelzaadjes.
Glanzend haar
De laatste spoeling met water en azijn, kamille om blond haar lichter te maken.
Deodorant
De aluinsteen, over net bevochtigd huid gehaald.
Gebarsten handen
Olijfolie en suiker over de handen wrijven, of glycerine en citroen.
04Azijn, citroen, zuiveringszout
Het huis
Drie ingrediënten in de voorraadkast en het huis blonk.
Ramen
Water en azijn, en verfrommeld krantenpapier om te drogen: geen strepen.
Zilver
Heet water, zuiveringszout en zout in een kom bekleed met aluminiumfolie: het zilver gaat vanzelf weer glanzen.
Koper en messing
Een halve citroen gedoopt in zout, of een pasta van azijn en bloem.
Aangebrande pannen
Water en azijn, of water en zuiveringszout, in de pan laten koken: het aangebrande komt los.
Kalkaanslag
Warme azijn laten inwerken op de kranen en in de waterkoker.
Vieze geurtjes
Een bakje zuiveringszout in de koelkast, koffiedik, een gesneden appel.
Motten
Lavendelzakjes, laurierblaadjes en stukjes cederhout in de kasten.
Houten meubels
Bijenwas, of olie met een paar druppels citroen, aangebracht met een wollen doek.
Wat oma's niet wisten
Voordat je het probeert
- Meng bleekmiddel nooit met azijn, citroen of ammoniak: er ontstaan giftige gassen.
- Loog is bijtend: gebruik handschoenen en houd het uit de buurt van de ogen.
- Zuiveringszout op de tanden is af en toe prima, niet elke dag: op den duur tast het het glazuur aan.
- Bij delicate stoffen, zijde en wol, altijd eerst testen op een verborgen hoekje.
Deze middeltjes komen uit de mondelinge overlevering, doorgegeven in huis. Ken je er een die ontbreekt, of deed jouw oma het anders? Laat het ons hieronder weten. Wasvrouwen gebruikten ook loog: lees Verdwenen ambachten · Tradities · Recepten uit Romagna
Wil je de Romagna van vroeger ontdekken?
We brengen je naar de dorpjes, de musea van het plattelandsleven en de werkplaatsen, met een chauffeur die de streek kent.
Ontbreekt er iets of wilt u gegevens toevoegen? Laat het ons weten.
Ziet u een fout of een onnauwkeurigheid? Waarschuw ons.